راهنمای کاربر
۱. دربارهٔ این راهنما • ۲. GravesDiary چیست • ۳. شروع کار • ۴. نوشتن • ۵. جزئیات • ۶. یافتن یادداشت‌ها • ۷. خروجی گرفتن • ۸. همگام‌سازی • ۹. پشتیبان‌گیری • ۱۰. ایمن نگه داشتن دفتر خاطرات • ۱۱. زبان‌ها • ۱۲. دسترس‌پذیری • ۱۳. آنچه هنوز در این نگارش نیست • ۱۴. پشتیبانی
۱. دربارهٔ این راهنما
این راهنما GravesDiary 0.1 را شرح می‌دهد: چگونه در آن بنویسید، نوشته‌هایتان را پیدا کنید، آن را خصوصی نگه دارید و میان رایانه‌هایتان هماهنگ نگه دارید. هیچ‌چیز در این راهنما قابلیتی را شرح نمی‌دهد که کار نکند؛ آنچه برنامه‌ریزی شده ولی هنوز نیامده، در پایان با همین عنوان فهرست شده است.
۲. GravesDiary چیست
دفتر خاطراتی خصوصی. هر یادداشت به یک روز تعلق دارد. یادداشت متن دارد و می‌تواند عنوان، امتیاز، حال‌وهوا، برچسب، افرادی که در آن نام برده شده‌اند، مکان و عکس یا پرونده‌های دیگر هم داشته باشد. دفتر خاطرات همیشه روی رایانهٔ شما رمزگذاری‌شده است و می‌تواند چند رایانه را از راه پوشه‌ای که همین حالا دارید هماهنگ نگه دارد، بدون حساب کاربری و بدون هیچ سروری از ما.
GravesDiary چیزی برای GravesWare نمی‌فرستد. بیانیهٔ حریم خصوصی را ببینید.
۳. شروع کار
نخستین بار که GravesDiary باز می‌شود، می‌پرسد دفتر خاطرات چگونه محافظت شود.
با گذرواژه
گذرواژه کلید دفتر خاطرات است. هر بار که GravesDiary باز می‌شود آن را وارد می‌کنید. بدون آن هیچ‌کس نمی‌تواند دفتر خاطرات را باز کند — و اگر فراموشش کنید، این شامل خود شما هم می‌شود. GravesWare نمی‌تواند آن را بازنشانی یا بازیابی کند؛ درِ پشتی وجود ندارد. گذرواژه‌ای انتخاب کنید که به یادتان بماند، یا آن را جای امنی نگه دارید.
بدون گذرواژه
GravesDiary یک‌راست دفتر خاطرات شما را باز می‌کند. دفتر خاطرات همچنان رمزگذاری‌شده است، با کلیدی که روی همین رایانه نگه داشته می‌شود و فقط حساب کاربری شما می‌تواند آن را بخواند. این کار از رونوشتِ پروندهٔ دفتر خاطرات — مثلاً در یک نسخهٔ پشتیبان — محافظت می‌کند، اما از خود دفتر خاطرات در برابر کسی که بتواند به نام شما وارد رایانه‌تان شود محافظت نمی‌کند.
بعداً می‌توانید در «تنظیمات» گذرواژه بگذارید، آن را تغییر دهید یا بردارید.
شروع از نسخهٔ پشتیبان
اگر از پیش روی رایانهٔ دیگری دفتر خاطرات دارید، به‌جای آن «بازیابی از نسخهٔ پشتیبان» را انتخاب کنید تا دفتر خاطرات به‌جای آنکه خالی شروع شود از پروندهٔ پشتیبان بیاید. پشتیبان‌گیری را ببینید.
۴. نوشتن
دفتر خاطرات در اینجا رشته‌ای از یادداشت‌های جدا از هم است که هر کدام تاریخ و ساعت خودش را دارد — نه یک صفحهٔ بلند برای هر روز. در یک روز هر چند یادداشت که بخواهید بنویسید: یکی سر صبحانه، یکی پس از یک تماس تلفنی، یکی هم شب.
GravesDiary روی امروز باز می‌شود: یادداشت‌های امروز، با تازه‌ترینشان که باز است، یا اگر هنوز یادداشتی نیست، صفحه‌ای سفید.
متنی که از جای دیگر چسبانده شود به‌صورت متن ساده می‌آید، بدون قلم‌ها و رنگ‌های جایی که از آن آمده است.
یادداشتی که کاملاً خالی بماند نگه داشته نمی‌شود.
۵. جزئیات
زیر متن:
عکس‌ها و پرونده‌ها
«افزودن عکس یا پرونده» هر پرونده‌ای تا ۵۰ مگابایت را پیوست می‌کند. عکس‌ها به‌صورت تصویر بندانگشتی دیده می‌شوند؛ روی عکس کلیک کنید تا در اندازهٔ کامل ببینیدش، یا روی پرونده تا رونوشتی از آن ذخیره شود. روی پیوست راست‌کلیک کنید تا رونوشتی از آن ذخیره کنید یا آن را از یادداشت بردارید.
پیوست‌ها درون دفتر خاطرات رمزگذاری‌شده نگه داشته می‌شوند، نه کنار آن. عکسی که نگاه می‌کنید از حافظه نشان داده می‌شود؛ هرگز در پرونده‌ای موقت نوشته نمی‌شود که چیز دیگری بتواند پیدایش کند. «ذخیرهٔ رونوشت» رونوشتی رمزگذاری‌نشده در جایی که انتخاب می‌کنید می‌نویسد، چون همین را خواسته‌اید.
۶. یافتن یادداشت‌ها
تقویم
ماهِ نوار کناری زیر هر روزی که یادداشت دارد نقطه‌ای می‌گذارد. روی یک روز کلیک کنید تا یادداشت‌هایش را ببینید، یا اگر یادداشتی ندارد، یکی شروع کنید. پیکان‌ها ماه را عوض می‌کنند؛ برای برگشتن به ماه جاری روی نام ماه کلیک کنید. برای «یادداشت تازه در این روز» یا «نمایش این روز» روی یک روز راست‌کلیک کنید.
خط زمانی
ستون میانی یادداشت‌ها را از تازه‌ترین به بعد فهرست می‌کند، زیر سرعنوانی برای هر روز که می‌گوید آن روز چند یادداشت دارد. هر یادداشت ساعتش، عنوانش را اگر داشته باشد، و آغاز متنش را نشان می‌دهد. این ستون همهٔ یادداشت‌ها، یک روز، یا هر چه را در نوار کناری انتخاب کرده‌اید نشان می‌دهد.
روی یادداشت راست‌کلیک کنید تا آن را باز کنید، به برگزیده‌ها بیفزایید یا از آن‌ها بردارید، از متنش رونوشت بگیرید (تاریخ و ساعت در آغاز می‌آید)، از آن خروجی بگیرید یا حذفش کنید.
جستجو
کادر بالای خط زمانی در عنوان‌ها، متن، برچسب‌ها و افراد جستجو می‌کند. هر واژه‌ای که می‌نویسید با آغاز یک واژه، بدون توجه به نشانه‌های حرکت‌گذاری، یا با خود آن واژه در هر جای متن منطبق می‌شود: «دریا قدم» یادداشتی را پیدا می‌کند که از دریاچه و قدم‌زدن حرف می‌زند، و واژه‌ای در میانهٔ متن چینی یا ژاپنی هم پیدا می‌شود.
در چنین روزی
یادداشت‌هایی که در سال‌های پیش در تاریخ امروز نوشته شده‌اند.
برگزیده‌ها، برچسب‌ها و افراد
هر برچسب و فردی که به کار برده‌اید در نوار کناری فهرست می‌شود، همراه با شمار یادداشت‌هایی که آن را دارند. روی یکی کلیک کنید تا آن یادداشت‌ها را ببینید. «همهٔ یادداشت‌ها» به همه‌چیز برمی‌گردد.
حذف
سطل زبالهٔ بالای یادداشت، یا «حذف» در منوی راست‌کلیک آن، پس از پرسیدن حذفش می‌کند. حذف همگام می‌شود: یادداشت از هر رایانه‌ای که در پوشهٔ همگام‌سازی شما شریک است برداشته می‌شود و متنش هیچ‌جا نگه داشته نمی‌شود. این کار برگشت‌پذیر نیست.
۷. خروجی گرفتن
دکمهٔ خروجی در پایین نوار کناری یادداشت‌ها را از دفتر خاطرات در پرونده‌ای که انتخاب می‌کنید می‌نویسد:
یادداشت‌ها از قدیمی‌ترین به بعد نوشته می‌شوند، هر کدام زیر تاریخ و ساعت خودش. پروندهٔ خروجی رمزگذاری نشده است: هر کس بتواند بازش کند می‌تواند آن را بخواند، پس آن را جایی خصوصی نگه دارید. GravesDiary آن را به هیچ‌جا نمی‌فرستد؛ فقط همان‌جایی نوشته می‌شود که شما انتخاب می‌کنید.
۸. همگام‌سازی
GravesDiary می‌تواند دفتر خاطرات شما را روی چند رایانه یکسان نگه دارد. این کار را از راه پوشه‌ای انجام می‌دهد که هر یک از آن‌ها بتواند آن را ببیند:
- پوشه‌ای درون OneDrive، Dropbox یا Google Drive، به شرط آنکه برنامهٔ آن سرویس روی هر رایانه نصب باشد؛ — پوشه‌ای که Syncthing هماهنگ نگه می‌دارد؛ — پوشه‌ای اشتراکی در شبکه.
نه حساب GravesDiary در کار است و نه سرور GravesWare. GravesDiary تغییرهایش را در پوشه می‌نویسد و سرویسی که همین حالا از آن استفاده می‌کنید آن‌ها را به رایانه‌های دیگرتان می‌برد.
راه‌اندازی
- تنظیمات > همگام‌سازی. یک عبارت عبور همگام‌سازی بنویسید.
- «انتخاب پوشه» را بزنید و پوشه را برگزینید.
روی هر یک از رایانه‌های دیگرتان همین کار را با همان پوشه و همان عبارت عبور انجام دهید. GravesDiary درون پوشه‌ای که انتخاب کرده‌اید پوشه‌ای به نام GravesDiary می‌سازد.
عبارت عبور همگام‌سازی از گذرواژهٔ دفتر خاطرات شما جداست، و همهٔ رایانه‌ها باید یک عبارت عبور را به کار ببرند. هر چه GravesDiary در پوشه می‌نویسد با آن رمزگذاری می‌شود، پس سرویسی که پوشه را نگه می‌دارد نمی‌تواند دفتر خاطرات شما را بخواند. در هر رایانه فقط یک بار از شما پرسیده می‌شود.
بدون عبارت عبور، GravesDiary از شما تأیید می‌خواهد، چون در آن صورت پوشه دفتر خاطراتتان را به‌صورت متن خوانا در خود دارد.
چه وقت همگام می‌شود
هنگام باز شدن، حدود ۲۰ ثانیه پس از آنکه ویرایش را متوقف کنید، هر پنج دقیقه، وقتی روی دکمهٔ همگام‌سازی در گوشهٔ نوار کناری کلیک کنید، و یک بار دیگر هنگام بسته شدن. نوار کناری می‌گوید آخرین بار کی همگام شده، یا چه چیزی مانع است.
ویرایش هم‌زمان در دو رایانه
اگر یادداشتی در دو رایانه تغییر کند پیش از آنکه هیچ‌کدام تغییر دیگری را دیده باشد — یکی در خانه، یکی در قطار — هر دو نسخه نگه داشته می‌شود. نسخهٔ تازه‌تر در همهٔ رایانه‌ها یادداشت اصلی می‌شود و نسخهٔ دیگر کنارش می‌ماند. یادداشت اعلانی نشان می‌دهد؛ روی «بازبینی» کلیک کنید تا نسخهٔ دیگر را بخوانید و اگر آن را ترجیح می‌دهید، «استفاده از این نسخه» را بزنید. هیچ‌چیز بی‌خبر دور ریخته نمی‌شود.
آنچه از شما می‌خواهد
بگذارید سرویس کار رونوشت‌برداری را تمام کند. تغییری که در یک رایانه داده شده فقط وقتی به بقیه می‌رسد که پوشه در آنجا رونوشت شده باشد؛ GravesDiary منتظر پرونده‌هایی که هنوز نرسیده‌اند می‌ماند و این را می‌گوید.
خودِ دفتر خاطرات را در پوشهٔ همگام‌سازی نگذارید. GravesDiary دفتر خاطرات را در هر رایانه در جای خودش نگه می‌دارد و فقط تغییرها را در پوشه می‌گذارد، چون پایگاه داده‌ای که هنگام استفاده رونوشت شود ممکن است آسیب ببیند.
پوشهٔ همگام‌سازی نسخهٔ پشتیبان نیست. حذف در یک رایانه یعنی حذف در همهٔ آن‌ها. پشتیبان‌گیری را ببینید.
۹. پشتیبان‌گیری
نسخهٔ پشتیبان یک پرونده است که کل دفتر خاطرات را در خود دارد: همهٔ یادداشت‌ها، همهٔ عکس‌ها و پرونده‌های پیوست، برچسب‌ها و افراد، و تنظیمات شما. رمزگذاری‌شده است و روی هر رایانه‌ای که GravesDiary و عبارت عبور پشتیبان را داشته باشد باز می‌شود.
تنظیمات > پشتیبان‌گیری و بازیابی.
راه‌اندازی
پوشه‌ای انتخاب کنید. هر جایی که از این رایانه دیده شود مناسب است: پوشه‌ای روی همین رایانه، حافظهٔ USB، دیسک بیرونی، یا پوشه‌ای که OneDrive، Dropbox یا سرویس دیگری برایتان رونوشت می‌کند. نسخهٔ پشتیبانی که فقط روی همان دیسکِ دفتر خاطرات نگه داشته شود با همان دیسک از دست می‌رود، پس جای دیگری بهتر است.
یک عبارت عبور پشتیبان تنظیم کنید و آن را دو بار بنویسید. این عبارت از گذرواژهٔ دفتر خاطرات و از عبارت عبور همگام‌سازی جداست. همهٔ نسخه‌های پشتیبان با آن رمزگذاری می‌شوند، و تنها چیزی است که میان پرونده و هر کسی که حافظهٔ USB را پیدا کند ایستاده است، پس باید قوی باشد:
- دست‌کم ۱۲ نویسه
- یک حرف بزرگ و یک حرف کوچک
- دست‌کم ۲ رقم
- دست‌کم ۲ نویسهٔ ویژه، مانند — ! ? # یا @
پنجره همان‌طور که می‌نویسید کنار هر یک از این‌ها تیک می‌زند. چند واژهٔ بی‌ربط که با نماد و یک عدد به هم وصل شده باشند هم قوی‌اند و هم آسان‌تر از یک رشتهٔ کوتاه و درهمِ جایگزینی‌ها به یاد می‌مانند.
هیچ راهی برای بازیابی عبارت عبور پشتیبانِ فراموش‌شده وجود ندارد. بدون آن هیچ‌کس، از جمله GravesWare، نمی‌تواند نسخهٔ پشتیبان را باز کند. آن را یادداشت کنید و جایی نگه دارید که همان دیسک پشتیبان نباشد.
ساختن نسخهٔ پشتیبان
«اکنون پشتیبان بگیر» بی‌درنگ یک نسخه می‌سازد. عبارت عبور از شما پرسیده نمی‌شود: فقط یک بار لازم بود، برای تنظیم آن.
اگر «روزی یک بار به‌طور خودکار پشتیبان بگیر» تیک خورده باشد، GravesDiary هنگام باز شدن، اگر از آخرین نسخه بیش از یک روز گذشته باشد، نسخهٔ پشتیبان می‌سازد. اگر پوشه در دسترس نباشد — مثلاً دیسک جدا شده باشد — بدون آنکه مزاحم شما شود از آن روز می‌گذرد و بار بعد که باز شد دوباره تلاش می‌کند. پنجره نشان می‌دهد آخرین نسخهٔ پشتیبان کی ساخته شده است؛ برای اطمینان از اینکه پشتیبان‌گیری انجام می‌شود همان‌جا را نگاه کنید.
هر نسخهٔ پشتیبان پرونده‌ای تازه است که نامش از لحظهٔ ساخته شدنش می‌آید، مانند GravesDiary-20261002-193000.gdbackup. ده نسخهٔ تازه‌تر نگه داشته می‌شوند و نسخه‌های قدیمی‌تر پاک می‌شوند. به پرونده‌های دیگرِ پوشه هرگز دست زده نمی‌شود.
بازگردانی
روی همین رایانه: تنظیمات > پشتیبان‌گیری و بازیابی > بازیابی از نسخهٔ پشتیبان. روی رایانهٔ تازه: «بازیابی از نسخهٔ پشتیبان»، در نخستین پنجره‌ای که GravesDiary نشان می‌دهد.
پروندهٔ پشتیبان را انتخاب کنید و عبارت عبوری را که با آن ساخته شده وارد کنید. می‌توانید برای دفتر خاطراتِ بازیابی‌شده گذرواژه بگذارید، یا آن را خالی بگذارید تا بدون گذرواژه باز شود؛ نسخهٔ پشتیبان گذرواژهٔ دفتر خاطرات قدیمی را با خود ندارد.
پیش از آنکه چیزی روی این رایانه تغییر کند، نسخهٔ پشتیبان از سر تا ته بررسی می‌شود. عبارت عبور نادرست، یا پرونده‌ای که آسیب‌دیده یا ناقص باشد، پذیرفته نمی‌شود و دفتر خاطرات شما دقیقاً همان‌طور که بود می‌ماند.
دفتر خاطراتِ درون نسخهٔ پشتیبان جای دفتر خاطرات این رایانه را می‌گیرد. وقتی از «تنظیمات» بازیابی می‌کنید، GravesDiary بسته می‌شود و بازیابی هنگامی کامل می‌شود که دوباره بازش کنید. دفتر خاطراتی که جایگزین شده، به‌عنوان رونوشت احتیاطی، تا بازیابی بعدی با نام diary.db.before-restore در پوشهٔ دفتر خاطرات نگه داشته می‌شود.
دفتر خاطراتِ بازیابی‌شده تنظیمات پشتیبان‌گیری‌اش را نگه می‌دارد، پس نسخهٔ پشتیبان بعدی همان عبارت عبور را به کار می‌برد. اگر از همگام‌سازی استفاده می‌کنید، با همان پوشه ادامه می‌یابد، و هر چه پس از ساخته شدن نسخهٔ پشتیبان نوشته و همگام شده باشد از آن برمی‌گردد. روی رایانهٔ تازه‌ای که پوشهٔ همگام‌سازی در آن جای دیگری است، آن را دوباره در «تنظیمات» انتخاب کنید.
تغییر عبارت عبور
در همان پنجره عبارت عبور تازه‌ای تنظیم کنید. نسخه‌های پشتیبانی که از آن پس ساخته شوند آن را به کار می‌برند. نسخه‌های پیشین همان عبارت عبوری را نگه می‌دارند که با آن ساخته شده‌اند، چون هر پروندهٔ پشتیبان قفل خودش را دارد.
آنچه نسخهٔ پشتیبان آشکار می‌کند
محتوا با AES-256 رمزگذاری می‌شود. نام، اندازه و تاریخ پرونده رمزگذاری نمی‌شود، پس هر کس پوشه را ببیند می‌فهمد که نسخهٔ پشتیبان GravesDiary در آن است، کی ساخته شده و دفتر خاطرات تقریباً چه اندازه است.
۱۰. ایمن نگه داشتن دفتر خاطرات
نسخهٔ Microsoft Store برنامهٔ GravesDiary آن پوشه را جایی نگه می‌دارد که Windows داده‌های همهٔ برنامه‌های Store را نگه می‌دارد، و Windows هنگام حذف نصب GravesDiary آن را پاک می‌کند. اگر زمانی خواستید GravesDiary را که از Store گرفته‌اید حذف نصب کنید، نخست در پوشه‌ای به انتخاب خودتان نسخهٔ پشتیبان بسازید تا بتوانید دفتر خاطراتتان را برگردانید. پوشهٔ همگام‌سازی هم یادداشت‌های شما را دارد، اما نسخهٔ پشتیبان کل دفتر خاطرات در یک پرونده است. پشتیبان‌گیری را ببینید.
۱۱. زبان‌ها
GravesDiary به ۵۵ زبان در دسترس است. تنظیمات > زبان هر زبان را به خط خودش فهرست می‌کند؛ انتخاب شما با راه‌اندازی بعدی GravesDiary اعمال می‌شود. عربی، فارسی، اردو، سندی و اویغوری کل پنجره را راست‌به‌چپ می‌چینند. در خود متن، هر بند در جهت واژه‌های خودش پیش می‌رود، پس یک یادداشت می‌تواند چند زبان را با هم داشته باشد.
این راهنما، پروانه و بیانیهٔ حریم خصوصی به انگلیسی است.
۱۲. دسترس‌پذیری
صفحه‌خوان‌ها
هر کنترلی که بتوان با آن کار کرد نامی دارد که صفحه‌خوان می‌تواند اعلامش کند، از جمله ستاره‌ها، حال‌وهواها و دکمه‌های قالب‌بندی. این موضوع در هر ساخت به‌طور خودکار بررسی می‌شود: کنترلی که قابل‌اعلام نباشد ساخت را ناموفق می‌کند.
صفحه‌کلید
Ctrl+N یادداشتی تازه شروع می‌کند و F1 پنجرهٔ «درباره» را باز می‌کند. در متن، Ctrl+B، Ctrl+I و Ctrl+U قالب‌بندی می‌کنند، و کلید Menu یا Shift+F10 منوی راست‌کلیک را باز می‌کند. در منوها و انتخابگر شکلک با کلیدهای جهت‌نما حرکت می‌کنید، با Enter انتخاب می‌کنید و با Escape می‌بندید. پنجره‌های گفتگو با Escape بسته می‌شوند و دکمهٔ پیش‌فرضشان به Enter پاسخ می‌دهد.
رنگ و تباین
GravesDiary رنگ‌های GravesWare را دارد، که از تنظیم روشن یا تیرهٔ سیستم شما پیروی می‌کنند. وقتی سیستم شما روی کنتراست بالا باشد، GravesDiary رنگ‌های خودش را کنار می‌گذارد و به‌جای آن پوستهٔ سادهٔ سیستم را به کار می‌برد.
اندازه
دکمه‌ها و کادرهای متن دست‌کم ۴۴ پیکسل ارتفاع دارند؛ کمترین اندازهٔ راحت برای نشانگر، انگشت یا دستی که می‌لرزد. GravesDiary در Windows خود را آگاه از مقیاس‌بندی نمایشگر معرفی می‌کند، پس در ۱۵۰٪ یا ۲۰۰٪ هم واضح می‌ماند.
۱۳. آنچه هنوز در این نگارش نیست
برنامه‌ریزی شده‌اند، و تا وقتی کار نکنند ادعایی درباره‌شان نمی‌شود: خروجی PDF و Word (خروجی صفحهٔ وب قابل‌چاپ است و مرورگر می‌تواند آن را به‌صورت PDF ذخیره کند)؛ درون‌برد از برنامه‌های دیگرِ دفتر خاطرات؛ الگوها؛ ردیاب‌ها؛ آمار؛ یادآورها؛ مکان کنونی و آب‌وهوا؛ نقشه و نگارخانهٔ عکس؛ سرعنوان، نقل‌قول و رنگ در متن.
۱۴. پشتیبانی
GravesWare, LLC
support@gravesware.com
این نشانی در صفحهٔ «درباره» هم هست (دکمهٔ i در نوار کناری)، همراه با دکمهٔ «ایمیل به پشتیبانی» که برنامهٔ ایمیل خودتان را با نشانی و نگارش شما که از پیش پر شده باز می‌کند. تا خودتان نفرستید چیزی فرستاده نمی‌شود.
لطفاً بگویید کدام نگارش را اجرا می‌کنید — صفحهٔ «درباره» آن را نشان می‌دهد — و کدام سیستم‌عامل را. هرگز دفتر خاطرات، گذرواژه یا عبارت عبور همگام‌سازی‌تان را نفرستید.