1. O tym podręczniku

Ten podręcznik opisuje GravesZIP 1.0: obsługiwane formaty, działanie szyfrowania, to, co ono chroni, a czego nie, oraz sposób korzystania z każdej części interfejsu. Nie opisuje żadnej funkcji, która nie działa; to, co jest planowane, ale jeszcze niedostępne, wymieniono jako takie na końcu rozdziału Interfejs.

2. Czym jest GravesZIP

Menedżerem archiwów: pakuje pliki do archiwów, wypakowuje je z powrotem i może szyfrować to, co pakuje.

Kompresję i szyfrowanie wykonuje SharpZipLib, biblioteka open source o długiej historii; nie napisano ich tu od nowa. Archiwa tworzone przez GravesZIP to zwykłe pliki ZIP: niezaszyfrowane otworzy się we wszystkim, także w obsłudze archiwów wbudowanej w systemy Windows i macOS. Zaszyfrowane otworzy się w każdym programie, który rozumie szyfrowanie AES-256 formatu ZIP — 7-Zip, WinZip i innych. Niektóre wbudowane narzędzia ZIP, w tym to ze starszych wersji systemu Windows, nie rozumieją AES i nie otworzą zaszyfrowanego archiwum z żadnego programu; użyj GravesZIP albo jednego z wymienionych.

Nie nawiązuje żadnych połączeń sieciowych. Zobacz Oświadczenie o prywatności.

3. Formaty

To wydanie obsługuje ZIP.

To cała lista i jest krótka celowo. W formacie ZIP przychodzą wiadomości chronione hasłem z GravesMail, potrafi go odczytać każdy inny archiwizator, a porządna obsługa jednego formatu jest warta więcej niż częściowa obsługa kilku. Inne formaty zostaną dodane; dopóki ich nie ma, ten podręcznik nie będzie ich obiecywał.

7z, RAR, tar i pozostałe formaty nie są jeszcze obsługiwane. GravesZIP nie zawiera programu 7-Zip i nie wymaga jego zainstalowania.

4. Otwieranie wiadomości chronionej hasłem

Wiadomość chroniona hasłem z programu GravesMail przychodzi jako załącznik o nazwie protected-message.zip. Otwórz go w GravesZIP i podaj hasło, które nadawca przekazał Ci osobno — telefonicznie lub SMS-em, nigdy w samym e-mailu.

W środku znajdziesz:

Nazwy załączników są zmieniane celowo. ZIP szyfruje to, co jest w każdym pliku, ale zostawia listę nazw czytelną dla każdego, kto ma archiwum, więc plik o nazwie „layoff-list.xlsx” (lista zwolnień) zdradziłby się, zanim ktokolwiek wpisałby hasło. Prawdziwe nazwy zawiera message.html.

Nic, co wiąże się z otwarciem takiej wiadomości, nie trafia do sieci, a hasła nie widzi nigdy ani GravesZIP, ani GravesWare.

5. Szyfrowanie

Hasło ustawione dla archiwum ZIP szyfruje je algorytmem AES-256.

ZIP obsługuje dwa szyfry, a jeden z nich jest złamany. Pierwotny, ZipCrypto, ulega atakowi ze znanym tekstem jawnym w kilka sekund na zwykłym sprzęcie, a właśnie jego większość narzędzi — w tym 7-Zip — stosuje domyślnie, gdy ustawiasz hasło ZIP. GravesZIP nigdy go nie używa. Nie ma takiego ustawienia, bo nie ma okoliczności, w których byłby to właściwy wybór.

Czego szyfrowanie nie obejmuje

ZIP nie potrafi zaszyfrować własnej listy plików. Nazwy, rozmiary i znaczniki czasu wszystkiego, co jest w środku, pozostają czytelne dla każdego, kto ma archiwum, mimo że zawartość nie jest. To ograniczenie formatu, a nie GravesZIP, i żadne narzędzie ZIP nie zrobi tego lepiej.

Jeśli same nazwy są poufne, zmień nazwy plików przed ich archiwizacją — dokładnie to robi GravesMail, gdy zapisuje attachment-01 zamiast prawdziwej nazwy.

Sam plik archiwum też ma nazwę, rozmiar i datę modyfikacji, a żadna z tych informacji nie jest zaszyfrowana. Archiwum o nazwie „resignation-letter.zip” (wypowiedzenie) już powiedziało za dużo.

GravesZIP nie będzie udawał, że jest inaczej. Jeśli poprosisz o utworzenie zaszyfrowanego pliku ZIP z ukrytą listą plików, program odmówi, zamiast po cichu zapisać czytelną.

6. Hasła

Wybór hasła

Hasło to całe zabezpieczenie. AES-256 nie jest słabym punktem i nigdy nim nie będzie; jest nim hasło łatwe do odgadnięcia.

Długość wygrywa ze złożonością. Kilka niepowiązanych słów jest silniejsze i łatwiejsze do zapamiętania niż krótki ciąg podstawionych znaków. „poprawny koń bateria zszywka” opiera się zgadywaniu znacznie lepiej niż „P@ssw0rd!”.

Nie używaj ponownie hasła, którego używasz gdziekolwiek indziej. Archiwum może przetrwać dłużej niż konto, z którego pożyczono hasło, i może trafić tam, gdzie nie miało trafić.

Gdzie GravesZIP je przechowuje

W pamięci, na czas trwania operacji, i nigdzie indziej. Nigdy nie jest zapisywane na dysku. Opcji „zapamiętaj to hasło” nie ma celowo.

Granice tej ochrony opisuje Oświadczenie o prywatności.

7. Szyfrowanie to nie podpis

Hasło dowodzi, że ten, kto utworzył archiwum, je znał. Nie dowodzi, kim był, i nie dowodzi, że otrzymane archiwum jest tym, które wysłał — ktoś, kto zna hasło, może utworzyć inne archiwum, które otworzy się nim równie dobrze.

Szyfrowanie chroni zawartość przed odczytaniem. Ustalenie, kto coś utworzył, to osobny problem i ten program go nie rozwiązuje.

8. Bezpieczne wypakowywanie

Archiwum od kogoś innego to niezaufane dane wejściowe.

GravesZIP nie zapisze żadnego pliku poza wybranym przez Ciebie folderem. Istnieją archiwa, które przechowują ścieżki w rodzaju „../../.ssh/authorized_keys”, aby nieuważny program wypakowujący zapisał plik tam, dokąd prowadzi ścieżka. GravesZIP odrzuca je bezwarunkowo i przerywa wypakowywanie, zamiast pominąć wpis, więc wrogie archiwum nie wyląduje nawet częściowo.

GravesZIP nie skanuje wypakowywanych plików pod kątem złośliwego oprogramowania. To zadanie Twojego programu antywirusowego.

9. Testowanie archiwum

Plik > Testuj archiwum dekompresuje każdy wpis i sprawdza go względem zapisanej z nim sumy kontrolnej, nie zapisując niczego na dysku. Potwierdza, że archiwum jest nienaruszone, a w przypadku archiwum zaszyfrowanego — że hasło jest poprawne. Pyta o hasło, jeśli jest potrzebne, i pyta ponownie, jeśli podane jest błędne.

Odpowiedź jest podawana prostymi słowami: albo sprawdzono każdy element i archiwum jest nienaruszone, albo co najmniej jeden element nie zgadza się ze swoją sumą kontrolną i archiwum jest uszkodzone. Z uszkodzonego archiwum polecenie Wypakuj zaznaczone może jeszcze wydobyć część plików; jeśli możesz, zdobądź jego świeżą kopię.

Nie potwierdza, skąd pochodzi archiwum ani kto je utworzył.

10. Interfejs

Okno

Gdy żadne archiwum nie jest otwarte, okno udostępnia przyciski Otwórz i Nowe archiwum. Gdy archiwum jest otwarte, okno pokazuje listę jego zawartości: nazwę i folder każdego elementu, jego rozmiar i czas ostatniej zmiany, w kolejności alfabetycznej. Kłódka obok wiersza oznacza, że zawartość tego elementu jest zaszyfrowana.

Każda czynność na archiwum jest w menu Plik, a te same czynności są w menu pod prawym przyciskiem myszy: kliknij prawym przyciskiem w dowolnym miejscu okna albo naciśnij Shift+F10 lub klawisz Menu. Czynności wymagające otwartego archiwum lub zaznaczenia są wyszarzone, dopóki ich nie ma.

Otwieranie archiwum

Plik > Otwórz albo podaj ścieżkę archiwum w wierszu polecenia — tak właśnie się dzieje, gdy GravesZIP jest ustawiony jako program dla plików .zip albo gdy archiwum zostanie upuszczone na jego ikonę. Wersja z Microsoft Store zgłasza się dla plików .zip na liście „Otwórz za pomocą” systemu Windows.

Lista pojawia się natychmiast, nawet dla zaszyfrowanego archiwum. To nie jest luka w zabezpieczeniach: indeks pliku ZIP nie jest szyfrowany, więc nazwy, rozmiary i daty może odczytać każdy, kto ma plik.

Wypakowywanie

Plik > Wypakuj wszystko wypakowuje wszystko. Plik > Wypakuj zaznaczone wypakowuje tylko zaznaczone wiersze — kliknij jeden, a aby zaznaczyć więcej, klikaj z klawiszem Ctrl lub Shift. Zaznaczenie wiersza folderu obejmuje wszystko, co się w tym folderze znajduje.

W obu przypadkach wybierz, gdzie umieścić pliki. W tym miejscu zaszyfrowane archiwum pyta o hasło, bo dopiero tu jest ono naprawdę potrzebne. Jeśli hasło jest błędne, GravesZIP mówi o tym i pyta ponownie, zamiast przerywać całą operację.

Nic nie jest zapisywane, dopóki nie zostanie sprawdzone miejsce docelowe każdego wpisu. Archiwum zawierające ścieżkę, która prowadzi poza wybrany przez Ciebie folder, jest odrzucane w całości, więc nie może zostawić po sobie połowy zawartości.

Testowanie

Plik > Testuj archiwum. Zobacz Testowanie archiwum powyżej.

Tworzenie archiwum

Plik > Nowe archiwum. Dodaj pliki i foldery; każdy jest wymieniony z nazwy, a pod nią podany jest folder, z którego pochodzi. Wybierz stopień kompresji i opcjonalnie ustaw hasło. Folder jest dodawany w całości, ze wszystkim, co się w nim znajduje, i zachowuje w archiwum swoją nazwę.

Kompresja ma trzy ustawienia zamiast dziewięciostopniowej skali:

Aby utworzyć zwykłe archiwum, zostaw pole hasła puste. Gdy wpiszesz hasło, pojawi się drugie pole do jego potwierdzenia, ponieważ hasła nie można odzyskać: hasło wpisane z błędem czyni archiwum nieczytelnym od chwili zapisania i nic Cię o tym później nie poinformuje. Razem z nim pojawia się przypomnienie, że nazwy plików pozostają czytelne.

Archiwum otwiera się zaraz po zapisaniu, więc możesz zobaczyć, co do niego trafiło, zamiast wierzyć na słowo.

Zamykanie

Plik > Zamknij archiwum. Hasło jest w tym momencie wymazywane z pamięci, a nie pozostaje w niej do zakończenia programu.

Skróty klawiaturowe

W systemach Windows i Linux używają one klawisza Ctrl; na komputerze Mac — klawisza Command.

Same menu otwiera się klawiszem Alt i podkreśloną literą: Alt+P dla menu Plik, Alt+C dla menu Pomoc.

Czego jeszcze tu nie ma

Otwierania pliku z wnętrza archiwum bez wypakowywania, dodawania plików do już istniejącego archiwum oraz formatów innych niż ZIP.

11. Języki

GravesZIP jest dostarczany w 55 językach. Wybierz język w menu Pomoc > Język; lista podaje każdy z nich w jego własnym piśmie, a bieżący jest zaznaczony.

Angielski (w tym pisownia brytyjska i australijska), hiszpański (Hiszpania i Ameryka Łacińska), francuski, niemiecki (w tym szwajcarski), portugalski (europejski i brazylijski), włoski, polski, turecki, wietnamski, indonezyjski, filipiński, niderlandzki, szwedzki, fiński, rumuński, chorwacki, bośniacki, serbski (alfabet łaciński i cyrylica), malajski, suahili, joruba, igbo, uzbecki, grecki, rosyjski, ukraiński, chiński uproszczony, chiński tradycyjny (Hongkong), japoński, koreański, tajski, hindi, bengalski, tamilski, pendżabski, marathi, nepalski, gudżarati, orija, telugu, kannada, malajalam, amharski, arabski (w tym egipski), perski, urdu, sindhi i ujgurski.

Wybór zaczyna obowiązywać po ponownym uruchomieniu programu GravesZIP. To nie jest obejście jakiegoś ograniczenia: okno odczytuje język w chwili, gdy jest budowane, i wtedy też ustalany jest jego kierunek, od lewej do prawej albo od prawej do lewej. Zmiana języka w oknie, które jest już na ekranie, zostawiłaby je przetłumaczone w połowie i zwrócone w złą stronę.

Dopóki nie wybierzesz języka, GravesZIP używa języka systemu operacyjnego.

W językach arabskim, perskim, urdu, sindhi i ujgurskim interfejs jest układany od prawej do lewej. Zawartość archiwum nie jest odbijana lustrzanie: ścieżka taka jak „docs/report.txt” zachowuje swój kierunek w każdym języku, bo separator oznacza, że to, co po lewej, zawiera to, co po prawej. Nazwy plików i folderów w dowolnym piśmie nadal wyświetlają się na liście poprawnie.

12. Ułatwienia dostępu

GravesZIP jest zbudowany tak, aby dało się go używać bez wzroku.

Czytniki ekranu

Każda kontrolka, którą można obsługiwać, ma nazwę, którą czytnik ekranu może odczytać, także panele dokumentów w oknie „O programie”. Jest to sprawdzane automatycznie przy każdej kompilacji, a nie przez oględziny: kontrolka, której nie da się odczytać, powoduje niepowodzenie kompilacji.

Klawiatura

Do menu można przejść klawiszem Alt i podkreślonymi literami, a poruszać się po nich klawiszami strzałek. Okna dialogowe zamyka klawisz Escape, a ich przycisk domyślny reaguje na Enter.

Menu języka używa pozycji w stylu przycisków opcji zamiast listy rozwijanej, ponieważ czytnik ekranu odczytuje, która pozycja jest zaznaczona. W ten sposób osoba niewidoma słyszy, który język obecnie obowiązuje, i nie musi się tego domyślać.

Kolor i kontrast

GravesZIP nosi kolory GravesWare w wersji jasnej i ciemnej, zgodnie z jasnym lub ciemnym ustawieniem systemu. Każdy tekst w obu wersjach spełnia standard kontrastu WCAG AA wynoszący 4,5 do 1, a automatyczny test powoduje niepowodzenie kompilacji, jeśli jakaś zmiana obniży kontrast poniżej tej wartości. Nic nie jest przekazywane wyłącznie kolorem: zaszyfrowany wiersz ma kłódkę, a czytnik ekranu mówi „Zaszyfrowane”.

Gdy w systemie włączony jest duży kontrast, GravesZIP odkłada własne kolory i używa zwykłego motywu systemowego. Te kolory zostały przez Ciebie wybrane, bo są Ci potrzebne, a aplikacja, która zamalowuje taki wybór po swojemu, staje się trudniejsza do odczytania.

Rozmiar

Przyciski i pola tekstowe mają co najmniej 44 piksele wysokości, czyli wygodne minimum dla wskaźnika, palca lub niepewnej ręki. GravesZIP deklaruje w systemie Windows obsługę skalowania ekranu, więc przy 150% lub 200% pozostaje ostry, a nie rozciągnięty i rozmyty.

13. Pomoc techniczna

GravesWare, LLC
support@gravesware.com

Adres znajduje się także na stronie „O programie” (Pomoc > O programie GravesZIP), razem z przyciskiem „Napisz do pomocy technicznej”, który otwiera Twój program pocztowy z wpisanym już adresem i numerem wersji. Nic nie zostaje wysłane, dopóki samodzielnie tego nie wyślesz.

Podaj, której wersji używasz (pokazuje ją okno „O programie”) i jakiego systemu operacyjnego. W sprawach dotyczących zaszyfrowanego archiwum nie wysyłaj ani archiwum, ani hasła.