Arxitektura: IMAP transporti → mahalliy xotira → tahlil

GravesMail pochta provayderingizning IMAP serveridan faqat transport qatlami sifatida foydalanadi. Xatlarni koʻrsatish uchun men hech qachon IMAP’dan oʻqimayman — bu sekin va ishonchsiz boʻlar edi. Buning oʻrniga quyidagilar sodir boʻladi:

1. IMAP’dan olish — xatlar provayderingiz serveridan shifrlangan ulanish orqali yuklab olinadi.
2. DMZ’da ushlab turish — yangi xatlar siz ularni koʻrishingizdan oldin mahalliy oraliq zonaga (SQLite) tushadi.
3. 7 qatlamli xavfsizlik tahlili — har bir xat va biriktirma kompyuteringizda barcha yetti Himoya qatlamidan, jumladan YARA zararli dastur skaneridan oʻtadi.
4. Tezkor qoidalar boʻyicha filtrlash — shaxsiy Tezkor qoidalaringizga mos kelgan xatlar qoidangiz boʻyicha avtomatik joylanadi: koʻrib chiqish uchun Spam tuzogʻiga ajratiladi, koʻchiriladi yoki oʻchiriladi.
5. «Kiruvchi», «Spam» yoki «Zararli dastur» jildiga oʻtkazish — toza xatlar «Kiruvchi» jildiga yetib boradi. Spam «Spam» jildiga ketadi. Zararli dastur aniqlangan xatlar alohida «Zararli dastur» jildiga tushadi, xavfli biriktirmalar esa ajratib olinib, ushlab qolinadi.
6. Serverdan oʻchirish (ixtiyoriy) — agar «Serverdan oʻchirish»ni yoqqan boʻlsangiz, xat provayderingizdan olib tashlanadi.

SQLite — yagona haqiqat manbai. Interfeysda koʻrgan hamma narsangiz IMAP’dan emas, mahalliy maʼlumotlar bazangizdan olinadi.

Katta pochta qutilari uchun ikki bosqichli sinxronlash

Hisobni birinchi marta ulaganingizda — ayniqsa unda minglab xat boʻlsa — GravesMail ikki bosqichli usuldan foydalanadi:

1-bosqich (Tez boshlash): avval har bir jilddagi eng yangi 500 ta xat olinadi, odatda bir daqiqaga yetmasdan. Darhol oʻqish va ishlashni boshlashingiz mumkin.

2-bosqich (Fon sinxronlashi): qolgan xatlar fonda sokin yuklab olinadi. Holat satridagi indikator bajarilish foizini va taxminiy qolgan vaqtni koʻrsatadi. Istalgan vaqtda toʻxtatib turishingiz, davom ettirishingiz yoki butunlay toʻxtatishingiz mumkin. Ilovani yopsangiz, jarayon holati saqlanadi.

Yetti Himoya qatlami

Har bir kiruvchi xat va uning biriktirmalari yettita mustaqil Himoya qatlamidan oʻtadi. Har bir qatlam boshqa turdagi muammoni qidiradi va mustaqil qaror qiladi. Agar birgina qatlam signal bersa ham, xat spam deb hisoblanadi — oʻrtacha qiymat ham, yetib borilishi kerak boʻlgan umumiy ball ham yoʻq. Bitta signal yetarli. Bu «7 qatlam, YOKI» modeli.

Halol hisobot — soxta ishonch yoʻq

Qatlamlar boʻyicha tafsilotni koʻrish uchun istalgan xatning «Xususiyatlar» oynasini oching: har bir qatlam qancha ball bergani, u qaysi chegarada signal berishi va holati — Signal berdi, Toza yoki Mavjud emas. Skaner ishlay olmagan boʻlsa, GravesMail «Mavjud emas» deb xabar beradi. U hech qachon «Toza» deb koʻrsatilmaydi. Ishga tushmay qolib, shunga qaramay toza deb xabar beradigan antivirus — xavfsizlik vositasining eng yomon turi, chunki siz aslida hech qachon chiqarilmagan xulosaga ishonasiz.

«Xavfsizlik mexanizmi» ekrani (Vositalar → Xavfsizlik mexanizmi, mobil qurilmalarda esa Sozlamalar → Xavfsizlik mexanizmi) yetti qatlamning har birini 0–100% sezgirlik slayderi bilan alohida sozlash imkonini beradi — 0% qatlamni oʻchiradi, 100% eng sezgir holat. Yagona umumiy boshqaruv yoʻq; qatlamlarni alohida-alohida sozlaysiz. Xuddi shu ekranda zararli dastur skanerlarining jonli holati, mamlakatlar siyosati muharriri va har bir detektor hamda uning qanchalik ogʻirlikka egaligi koʻrsatilgan, faqat oʻqish uchun moʻljallangan roʻyxat bor.

Tashqi soʻrovsiz geolokatsiya

Evristik qatlam xat qayerdan kelganini hisobga oladi. Bu aniqlash toʻliq mahalliy. GravesMail ichiga mamlakatlar va IP diapazonlari jadvali joylangan boʻlib, undan qurilmangizning oʻzida foydalanadi — hech qanday DNS soʻrovi, tashqi API chaqiruvi yoki oraliqdagi uchinchi tomon xizmati yoʻq. Xatingiz metamaʼlumotlari geolokatsiya uchun hech qachon qurilmangizni tark etmaydi.

Natija nimani anglatishini siz hal qilasiz. «Xavfsizlik mexanizmi» ekranida mamlakatlarni Xavfsiz (qoʻshimcha spam signali yoʻq) yoki Tahdid (kuchli signal) deb belgilashingiz mumkin. Ikkala roʻyxat ham boʻsh holda boshlanadi, shuning uchun siz siyosat tanlamaguningizcha oddiy xalqaro pochta hech qachon jazolanmaydi.

IP geolokatsiya maʼlumotlari: DB-IP (db-ip.com), CC BY 4.0 litsenziyasi ostida.

Tashqi rasmlarni bloklash va kuzatuv piksellarini olib tashlash

Xat olganingizda yuboruvchilar unga oʻz serverlaridan yuklanadigan tashqi rasmlarni joylashi mumkin. Rasm yuklanganda yuboruvchi sizning IP manzilingizni, xatni ochganingizni, qachon ochganingizni va qaysi qurilmadan foydalanganingizni bilib oladi.

GravesMail tashqi rasmlarni standart holatda bloklaydi. Bundan alohida, u koʻrinmas kuzatuv piksellarini (faqat oʻqilganlikni kuzatish uchun ishlatiladigan 1×1 rasmlar) aniqlaydi va olib tashlaydi. Bular mustaqil boshqaruvlar — rasmlarni kuzatuvchilarsiz yuklashingiz mumkin, yoki aksincha.

Uchdan-uchgacha shifrlash (OpenPGP)

GravesMail OpenPGP’ni — uchdan-uchgacha shifrlangan va imzolangan elektron pochtaning ochiq, oʻzaro mos standartini — qoʻllab-quvvatlaydi. Faqat boshqa GravesMail foydalanuvchilari bilan emas, PGP’dan foydalanadigan har kim bilan, har qanday pochta tizimida (Proton Mail, Thunderbird, gpg va boshqalar) maxfiy xat almashishingiz mumkin. Bu GravesMail’ning oʻz shevasi emas, haqiqiy PGP/MIME.

Kalitlar

Kalitni «PGP kalitlar boshqaruvi»da yarating — Ed25519/Curve25519 tavsiya etiladi, eskiroq PGP dasturlari bilan moslik uchun RSA-4096 ham mavjud. Boshqalar sizga yoza olishi uchun ochiq kalitingizni eksport qiling, ularga yozish uchun esa ularnikini import qiling. Importdan keyin GravesMail kalitning barmoq izini koʻrsatadi; uni oʻsha odam bilan boshqa kanal orqali — qoʻngʻiroq qilib yoki yuzma-yuz — tasdiqlang va tasdiqlangan deb belgilang. Tasdiqlanmagan kalit ham ishlaydi, lekin tasdiqlanmagan deb belgilangan holda qoladi, chunki bu belgi aynan bir narsani anglatadi: siz bu kalit haqiqatan ham oʻsha odamga tegishli ekanini hali tasdiqlamagansiz.

Kalitlar elektron pochta manzili bilan emas, barmoq izi bilan aniqlanadi. Bitta manzil uchun ikkita kalit boʻlishi odatiy hol — eskisi va yangisi, yoki RSA va Ed25519 kalitlari yonma-yon — shuning uchun har bir amal manzilga tasodifan mos kelgan birinchi kalitga emas, siz tanlagan kalitga qoʻllanadi.

Kalitni kontaktga bogʻlashingiz mumkin, shunda oʻsha odam uchun shifrlash kalitlar boshqaruvida qidirib yurmasdan oʻz-oʻzidan ishlaydi. Kalitni bogʻlash shifrlashni yoqmaydi; uni baribir har bir xat uchun oʻzingiz tanlaysiz.

Yuborish va oʻqish

Xat yozish oynasida uch rejimli Xavfsizlik boshqaruvi bor — Imzolash, Shifrlash yoki Imzolash + shifrlash (maxfiy xatlar uchun tavsiya etiladi). Standart holatda u oʻchirilgan, shuning uchun oddiy xatlar oʻzgarishsiz qoladi. Siz olgan shifrlangan xat avtomatik ochiladi va yopiq qulf 🔒 bilan koʻrsatiladi; imzolangan xatda imzo holati koʻrsatiladi, yaroqsiz imzo esa sezilmas tarzda emas, yaqqol koʻrsatiladi. Shu qurilmangizda yoʻq kalit bilan shifrlangan xat boʻsh matn koʻrsatish oʻrniga buni ochiq aytadi.

Shifrlangan xat yuborganingizda GravesMail uni oʻz kalitingiz bilan ham shifrlaydi, shunda «Yuborilganlar» jildidagi nusxani oʻzingiz oʻqiy olasiz. Busiz oʻzingizda qolgan nusxani ochib boʻlmas edi. Bu har doim yoqilgan.

Hech qachon buzilmaydigan qoida

Agar siz shifrlashni tanlasangiz va qabul qiluvchilardan birining yaroqli kaliti boʻlmasa, yuborish bloklanadi. GravesMail toʻxtaydi va soʻraydi: bekor qilasizmi yoki shifrlanmagan holda yuborishni ochiq tanlaysizmi — bu xavf ostidagi qabul qiluvchilar nomma-nom koʻrsatiladigan ongli ikkinchi amal, u hech qachon standart tanlov emas va hech qachon avtomatik bajarilmaydi. Shifrlash tanlanganda xat sezdirmasdan ochiq matnda yuboriladigan hech qanday kod yoʻli yoʻq. Bu faqat interfeysda emas, mexanizmning oʻzida taʼminlangan va avtomatik test bilan qamrab olingan.

PGP nimani himoya qiladi va nimani himoya qilmaydi

PGP xatning matni va biriktirmalarini shifrlaydi. U mavzu satrini, Kimga/Kimdan/Nusxa maydonlarini yoki xat qachon yuborilganini yashirmaydi — ular ochiq holda uzatiladi. Bu har bir PGP/MIME tizimida, jumladan Proton’da ham bor cheklov; bu GravesMail’ning kamchiligi emas, lekin unga tayanishdan oldin buni bilishingiz kerak.

PGP pochtangizni yoʻlda himoya qiladi — tutib olishdan va pochta provayderingizdan. U kriminalistik tekshiruvga qarshi vosita emas: ochilgan xat oflayn qidirish va oʻqishingiz uchun GravesMail’ning mahalliy shifrlangan maʼlumotlar bazasida keshlanadi.

Yana ikki cheklov, ochiq aytganda: GravesMail kalit serverlaridan yoki WKD orqali avtomatik qidiruvni amalga oshirmaydi va unda ishonch tarmogʻi (web of trust) yoʻq — kalitlarni oʻzingiz import qilasiz va barmoq izlarini oʻzingiz tekshirasiz; bu kimningdir kimligi haqida tarmoq xizmatiga ishonmaslik uchun ataylab qilingan tanlov. Xat ichiga joylangan ochiq imzoli (clearsigned) xabarlar esa imzo tekshiruvisiz oʻqiladigan matn sifatida koʻrsatiladi; GravesMail aslida tekshirmagan imzoni tasdiqlangandek koʻrsatmaydi, ularni shunchaki koʻrsatadi.

Oʻzaro moslik

GravesMail’ning PGP’si OpenPGP’ning etalon amalga oshirilishi boʻlgan GnuPG bilan ikki yoʻnalishda tekshirilgan — GravesMail yaratgan kalitlar bilan, Ed25519 uchun ham, RSA-4096 uchun ham: GravesMail shifrlaydi va gpg ochadi, gpg shifrlaydi va GravesMail ochadi, imzolar esa ikkala yoʻnalishda ham tasdiqlanadi. Bu bir martalik qoʻlda tekshiruv emas, avtomatik testlar toʻplami.

Proton Mail ham tasdiqlangan — avtomatik test bilan emas, qoʻlda. GravesMail va haqiqiy Proton akkaunti orasida haqiqiy shifrlangan xatlar ikkala yoʻnalishda yuborilgan va oʻqilgan. Aynan shu sinov yoʻl-yoʻlakay uchta haqiqiy nuqsonni topdi va tuzatishga olib keldi: Proton’ning qatʼiy kalit tekshiruvi GravesMail’ning Ed25519 kalitlarini rad etishi, kalit muddati tugashi bilan bogʻliq xato va shifrlangan xat ochilganda biriktirmalarning sezdirmasdan tushib qolishi. Uchalasi ham tuzatilgan va Proton bilan oʻzaro moslik ikkala yoʻnalishda ishlaydi.

Thunderbird’ni aynan PGP boʻyicha sinab koʻrmaganman, shuning uchun bu yerda bunday daʼvo qilmayman. U standart OpenPGP mijozi va ishlashi kerak, lekin «kerak» — tekshirilgan degani emas, men esa sizga aslida nima tekshirilganini aytishni afzal koʻraman.

Parol bilan himoyalangan xat (kalit kerak emas)

Suhbatdoshingiz ham PGP’dan foydalansa, PGP — toʻgʻri vosita. Foydalanmasa — koʻpchilik esa foydalanmaydi — uning oʻrniga quyidagi parol bilan himoyalash imkoniyatidan foydalaning.

Baʼzan shifrlash kalitlari ham, maxsus dasturi ham yoʻq, faqat oddiy pochta hisobi bor odamga maxfiy narsa yuborish kerak boʻladi. GravesMail’ning Parol bilan himoyalash (kalit kerak emas) imkoniyati xatingiz va barcha biriktirmalarni haqiqiy, standart AES-256 bilan shifrlangan ZIP ichiga muhrlaydi; qabul qiluvchi uni istalgan platformada bepul, oddiy dastur bilan ochadi.

Bunda sanoat standarti boʻlgan WinZip AES-256 (AE-2) formati ishlatiladi — bu 7-Zip, Keka va mobil arxivator ilovalari allaqachon tushunadigan oʻsha kuchli shifrlash. Bu faqat GravesMail tushunadigan konteyner emas, eski ZIP vositalari ishlatgan zaif, buzib ochiladigan «ZipCrypto» ham emas. Oʻzaro moslik haqiqiy standart arxivator dasturlarida isbotlangan, arxivning AE-2 shifrlash formati esa avtomatik test bilan qatʼiy belgilab qoʻyilgan — demak, chiqib ketadigan narsa chindan ham standart fayl, faqat bitta ilovaning ikki nusxasi orasidagina ishlayotgandek koʻrinadigan narsa emas.

Aslida bitta biriktirma chiqib ketadi: protected-message.zip. Haqiqiy xatingiz va har bir biriktirma uning ichida shifrlangan; koʻrinadigan xat matnida faqat uni ochish boʻyicha sodda tildagi koʻrsatmalar bor. Arxiv ichidagi biriktirma nomlari neytral shartli nomlar bilan almashtiriladi, haqiqiy nomlar esa qabul qiluvchi parolni kiritgach paydo boʻladigan shifrlangan manifestda saqlanadi — shu tariqa fayl nomlari ham oshkor boʻlmaydi.

Yuborayotganingizda GravesMail kuchli parol oʻrnatishingizni soʻraydi (kamida 12 ta belgi, katta va kichik harflar, ikkita raqam va ikkita maxsus belgi bilan); jonli tekshiruv roʻyxati va tasdiqlash maydoni bor, shunda xato yozilgan harf qabul qiluvchini hech qachon xatdan mahrum qilmaydi. Soʻng u parolni bir marta, «Nusxa olish» tugmasi bilan koʻrsatadi va uni boshqa kanal orqali — telefon, SMS yoki chat orqali — yetkazishingizni eslatadi. GravesMail parolni hech qachon elektron pochta orqali yuborishni taklif qilmaydi, uni hech qayerda saqlamaydi va hech qayerga uzatmaydi. GravesMail oʻzi qabul qilgan himoyalangan xatlarni ham har bir platformada joyida ocha oladi.

Tezkor qoidalar: shaxsiy pochta saralashingiz

Tezkor qoidalar muayyan yuboruvchilar, domenlar yoki mavzu naqshlari uchun bir bosishda ishlaydigan saralash qoidalarini yaratish imkonini beradi. Har bir qoida asboblar panelida oʻz tugmasiga ega boʻladi. Qoidani xatga qoʻllaganingizda yuboruvchi oʻsha qoidaning moslik roʻyxatiga avtomatik qoʻshiladi — qoida ishlatganingiz sari aqlliroq boʻladi.

Qoida mos kelgan xatni koʻrib chiqish uchun ajratib qoʻyishga Spam tuzogʻiga yuborishi, jildga koʻchirishi, oʻchirishi yoki maʼlum kundan keyin avtomatik oʻchirishi mumkin. Qoidalarni sinxronlash vaqtida avtomatik qoʻllanadigan qilib sozlash mumkin, shunda mos kelgan xatlar «Kiruvchi» jildiga umuman yetib bormaydi; eski xatlarni yoppasiga ushlash uchun butun jildlarni bir necha soniyada skanerlashingiz ham mumkin. Qoida ushlagan har qanday narsani istalgan vaqtda koʻrib chiqish, tiklash yoki butunlay oʻchirish mumkin.

Sizning qoidalaringiz spam filtridan ustun turadi. Qoidalaringizdan biriga mos kelgan xat spam filtri uni boshqa tomonga burishidan oldin sizning qoidangiz boʻyicha joylanadi — shuning uchun siz qoida yozgan yuboruvchi xatosi bilan «Spam»ga yuborilmaydi. Filtr baribir ishlaydi va xatni baholaydi, uning xulosasini «Xususiyatlar» oynasida koʻrishingiz mumkin; u shunchaki qoidangizni bekor qilmaydi. Yagona istisno — zararli dastur: zararli dastur tekshiruvi har doim ustun keladi, shuning uchun qoida hech qachon xavfli biriktirmani «Kiruvchi» jildiga yetkaza olmaydi.

Filtrlangan roʻyxati barcha qoidalaringiz ushlagan hamma narsani siljib boruvchi vaqt oraligʻida koʻrsatadi (kompyuter versiyasida 1 dan 96 soatgacha, standart holatda 24 soat). Har bir koʻrib chiqish roʻyxatining — Qoidalar, Filtrlangan va Spam — oʻz qidiruv maydoni bor.

Ushlangan xatni ochsangiz, birinchi ichki oyna — Xavfsiz koʻrish: xat oʻqish panelida qanday koʻrinsa, shunday koʻrsatiladi, lekin skriptlar zararsizlantirilgan, kuzatuv piksellari bloklangan, tashqi rasmlar esa faqat ishonchli yuboruvchilar uchun yuklangan holda. Unda Javob berish, Hammaga javob va Uzatish tugmalari bor, shuning uchun ushlangan xatga uni avval «Kiruvchi» jildiga tiklamasdan javob bera olasiz — xat joyida qoladi, javobingiz esa oddiy xat sifatida ketadi.

Ushlab qolingan biriktirmalar

YARA yoki tizim antivirusingiz biriktirmada zararli dastur aniqlasa, GravesMail quyidagi amallarni avtomatik bajaradi:

• Xat ajratib qoʻyiladi — «Spam»dan alohida, maxsus «Zararli dastur» jildiga koʻchiriladi.
• Biriktirma olib tashlanadi — xavfli fayl xatdan chiqarib olinadi. Kim yuborganini koʻrishingiz uchun xat matni saqlab qolinadi.
• Maʼlumotlar saqlanadi — biriktirma baytlari mahalliy saqlanadi. Ushlab qolingan biriktirmalar orqali har bir ushlab qolingan elementni koʻrib chiqishingiz, nima uchun ushlab qolinganini bilishingiz, ishonsangiz diskka saqlashingiz yoki butunlay oʻchirishingiz mumkin. Ushlab qolingan elementlar siz qaror qilguningizcha saqlanadi; ular hech qachon bildirmasdan yoʻqolmaydi.
• Toʻliq izoh — xat xususiyatlarida aynan qaysi YARA qoidasi yoki antivirus mexanizmi ishga tushgani, qaysi faylga taalluqli ekani va qanday chora koʻrilgani koʻrsatiladi.

Shuningdek, istalgan paytda istalgan biriktirmani oʻng tugma bilan bosib, Zararli dasturlarga tekshirish buyrugʻini tanlab, talab boʻyicha tekshiruvni ishga tushirishingiz mumkin. YARA qoidalarini Sozlamalarda qoʻlda yoki haftalik jadval boʻyicha avtomatik yangilash mumkin.

Avtomatik shifrlangan zaxira nusxalar

GravesMail butun profilingizning shifrlangan zaxira nusxalarini avtomatik yaratadi — faqat pochta maʼlumotlar bazasini emas, balki kontaktlar, taqvim, qoidalar, xavfsiz va bloklangan roʻyxatlar, sozlangan chegaralar, joʻnatuvchilar obroʻsi, oʻrgatilgan spam filtri, PGP kalitlar toʻplami va saqlangan hisob maʼlumotlarini ham. (Ilova bilan birga keladigan va yangilanishda almashtiriladigan fayllar, masalan, geografik qidiruv jadvali va bazaviy spam modeli, ataylab kiritilmaydi.)

• Toʻliq zaxira nusxalar — profilning toʻliq nusxasi, AES-256 bilan shifrlangan
• Differensial zaxira nusxalar — faqat oxirgi toʻliq zaxira nusxadan keyin oʻzgargan narsalar; bunday nusxani tiklashda zanjir boʻylab orqaga avtomatik yuriladi
• Amal oldidan lahzalik nusxalar — har qanday buzuvchi amaldan oldin (Tezkor qoidalar bilan tekshirish, tozalash, savatni tozalash)

Jadvalni Zaxira nusxalar boshqaruvidan oʻzingiz belgilaysiz: yo oraliq (oʻchiq, har kuni, har hafta yoki soatlarda berilgan boshqa oraliq, har N kunda bitta toʻliq zaxira nusxa bilan), yo haftalik jadval, unda har bir kun uchun Yoʻq, Toʻliq yoki Differensial tanlanadi. Toʻliq, differensial va lahzalik nusxalar uchun saqlash cheklovlarini sozlash mumkin, va ular hech qachon yagona nusxangizni oʻchirmaydi.

Bu zaxira nusxalar qanday shifrlanadi

GravesMail’ning jadval boʻyicha va qoʻlda yaratiladigan zaxira nusxalari ilova siz uchun yaratadigan va boshqaradigan Zaxira nusxa bosh kaliti bilan muhrlanadi. Kalitning oʻzi diskka hech qachon ochiq holda yozilmaydi — faqat oʻralgan nusxalari saqlanadi, va u ikki usulda oʻraladi:

• Qurilmangizning xavfsiz kalitlar ombori — shu tufayli odatdagi zaxiralash jimgina, hech qachon parol soʻramasdan bajariladi.
• Tiklash parolingiz — u oʻsha kalitni istalgan kompyuterda, kalitlar omborisiz ochadi.

Aynan shu ikkinchi oʻrash bu zaxira nusxalarni qurilmaga bogʻliq boʻlmagan qiladi. Oldingi versiyalarda avtomatik zaxira nusxalar bitta jismoniy kompyuterga bogʻlangan edi; endi ularni faqat yaratilgan joyidagina emas, boshqa joyda ham tiklash mumkin.

Tiklash parolini bir marta, birinchi zaxira nusxani yaratayotganda oʻrnatasiz. U majburiy, oʻtkazib yuborib boʻlmaydi — parol oʻrnatilmaguncha zaxiralash yakunlanmaydi; bu aynan qoʻlingizda tiklab boʻlmaydigan zaxira nusxalar qolib ketmasligi uchun qilingan. Shundan soʻng zaxiralash boshqa hech narsa soʻramasdan ishlaydi. Parolni istalgan paytda Zaxira nusxalar boshqaruvidan oʻzgartirishingiz mumkin, va oʻzgartirilganda barcha mavjud zaxira nusxalarni tiklash imkoni saqlanib qoladi.

Zaxira nusxalar boshqaruvi istalgan zaxira nusxa tarkibini koʻrib chiqish, barcha zaxira nusxalarda qidirish, joriy maʼlumotlar bazangiz bilan solishtirish va alohida xatlarni tanlab tiklash imkonini beradi. Tiklash joriy profilingizga tegishdan oldin zaxira nusxa toʻliq va butun ekanini tekshiradi — kesilgan yoki shikastlangan zaxira nusxa rad etiladi, mavjud maʼlumotlaringizga esa tegilmaydi — va tugagach, nima qaytganini maʼlumotlar toʻplami boʻyicha birma-bir koʻrsatadi.

Oʻchirishlar jurnali va tiklash

Har bir oʻchirilgan xat toʻliq matni bilan mahalliy oʻchirishlar jurnaliga yoziladi. Oʻchirilgan xatlarni 90 kungacha (sozlash mumkin) koʻrib chiqishingiz, qidirishingiz va bir marta bosib tiklashingiz mumkin. Zaxira fayli kerak emas — tiklash oʻchirishlar jurnalidan bir zumda bajariladi.